Malala Yousafzai Alikabili Mashambulizi, Sauti Yake Ikafika Umoja wa Mataifa.

Jibu la msingi ni hili: Kanisa linawapa vijana nafasi ya kuongoza kwa kuwasikiliza kabla ya kupanga, kuwapa jukumu lenye mamlaka halisi, na kuweka utaratibu wa kufuatilia wanachosema. Kusikiliza kunakuwa uongozi pale mawazo ya vijana yanapoonekana katika maamuzi, bajeti, ratiba, na huduma za kila siku.

Mwaka 2013, Malala Yousafzai alisimama mbele ya Umoja wa Mataifa mjini New York baada ya kushambuliwa na Taliban nchini Pakistan kwa kutetea elimu ya wasichana. Alikuwa bado kijana, lakini alizungumza kuhusu jambo lililowagusa mamilioni ya watoto ambao hawakuwa na nafasi ya kuamua kuhusu maisha yao. Hotuba hiyo imehifadhiwa katika kumbukumbu rasmi za Umoja wa Mataifa.

Kabla ya hapo, watu wazima wengi walikuwa wamezungumza kuhusu elimu, usalama, na mustakabali wa watoto. Malala alipopewa nafasi, alileta sauti ya mtu aliyekuwa anaishi ndani ya tatizo lenyewe. Kusikiliza kwake hakukuwa ishara ya heshima pekee. Kulifanya jambo lililokuwa likizungumzwa kwa ujumla lionekane katika sura, shule, familia, na maisha ya mtoto halisi.

Hapo ndipo viongozi wa makanisa wanapoweza kujifunza. Vijana hawapaswi kuitwa tu wakati wa tamasha, ibada maalumu, au kampeni ya picha. Wanapaswa kusikilizwa kabla kamati haijaamua aina ya huduma wanayohitaji, kabla ya ratiba ya vijana kuandaliwa, na kabla ya uongozi kusema tayari unajua changamoto zao.

Kusikiliza kunahitaji nafasi salama na swali sahihi

Mkutano wa vijana unaweza kuanza kwa swali rahisi: “Ni jambo gani linawazuia vijana kushiriki kikamilifu katika maisha ya kanisa?” Swali hilo linahitaji muda wa majibu, si nafasi ya viongozi kujitetea.

Vijana wanaweza kutaja gharama za usafiri, ratiba zinazogongana na masomo au kazi, hofu ya kuhukumiwa, ukosefu wa nafasi za kuongoza, au namna kanisa linavyoshughulikia maswali kuhusu mahusiano, afya ya akili, ajira, na imani. Si kila pendekezo litatekelezwa. Lakini kila jibu linapaswa kupokelewa kwa heshima na kuchambuliwa kwa uaminifu.

Mazungumzo hayo yawe na kanuni zinazoeleweka. Vijana wasijisikie kwamba kushiriki kutawaletea aibu au adhabu. Viongozi pia waeleze mambo yaliyo ndani ya uwezo wa kanisa, yale yanayohitaji muda, na yale ambayo hayawezi kufanyika kwa sasa. Uaminifu huu hujenga imani kuliko ahadi kubwa zisizofuatwa.

Kutoka sauti ya vijana hadi jukumu la vijana

Baada ya kusikiliza, kanisa linapaswa kutaja hatua chache zinazoweza kuonekana. Kwa mfano, vijana wanaweza kupewa jukumu la kuandaa sehemu ya ibada, kusimamia kikundi cha kujifunza, kusaidia mawasiliano ya kanisa, au kushiriki katika kamati inayohusu huduma zao.

Jukumu hilo liwe na mipaka, rasilimali, na mtu wa kuwashauri. Kumwita kijana “kiongozi” bila kumpa taarifa, muda, au uwezo wa kufanya maamuzi ni kumweka kwenye lawama bila kumpa nyenzo. Uongozi wa kweli unahitaji mamlaka inayolingana na wajibu.

Hapa kuna tofauti kati ya ushiriki wa mfano na ushiriki wa maana. Kijana akialikwa kupiga picha kwenye tukio, bado hajapewa nafasi ya kuongoza. Kijana akipewa nafasi ya kueleza changamoto za huduma, kupendekeza mabadiliko, na kushiriki katika utekelezaji wake, hapo kanisa limeanza kumwamini kwa vitendo.

Makala yetu Vijana Kanisani: Mabadiliko Yenye Mafanikio Yanaanza kwa Kumsikiliza na Kumpa Jukumu inaendeleza wazo hili kwa kuangalia uhusiano kati ya kusikilizwa na kupewa jukumu.

Ufuatiliaji unaonyesha kama sauti iliheshimiwa

Kila mkutano wa kusikiliza uwe na kumbukumbu fupi: vijana walisema nini, kanisa limekubali kufanya nini, nani atawajibika, na ni lini mtarudi kuangalia maendeleo. Huhitaji mfumo mgumu. Daftari, kikundi cha ufuatiliaji, au dakika chache katika mkutano wa viongozi vinaweza kusaidia.

Baada ya muda uliokubaliwa, viongozi warudi kwa vijana na kusema wazi: hili tumelifanya, hili bado linaendelea, na hili tumelikataa kwa sababu hii. Jibu la “hapana” lenye heshima linaweza kujenga zaidi kuliko kimya kinachowaacha vijana wakidhani kwamba hawakusikika.

Kusikiliza pia hakumaanishi kukubali kila wazo bila kupima. Kanisa lina wajibu wa kulinda mafundisho, usalama, dhamiri, na watu walio katika mazingira hatarishi. Utii wa kiroho hauwezi kutumiwa kuficha unyanyasaji, kulazimisha ukimya, au kuondoa wajibu wa viongozi wa kusahihisha makosa. Viongozi wanaweza kusema “tutalichunguza” bila kumdhalilisha aliyetoa wazo.

Malala alipopewa nafasi mwaka 2013, sauti ya kijana mmoja haikutatua changamoto zote za elimu. Lakini ilikumbusha taasisi kubwa kwamba watu wanaoathiriwa na maamuzi wanapaswa kusikika katika maamuzi hayo. Kwa kanisa, hatua ya kwanza inaweza kuwa ndogo: waalike vijana kwenye kikao cha kupanga, waulize swali moja la kweli, kisha warudi na jibu linaloweza kuthibitishwa.