Unawezaje kutafakari siku iliyokwenda vibaya bila kujihukumu?

Utafiti wa awali uliowahusisha wanafunzi 115 unapendekeza kwamba kutafakari kwa uaminifu kunaweza kuhusiana na hisia kubwa zaidi za maana ya maisha na kuridhika. Hata hivyo, matokeo haya hayaonyeshi tiba, wala hayathibitishi kwamba zoezi hilo litafanya kazi kwa kila mtu.

Dakika ambazo siku haijaficha

Saa mbili usiku, Neema alikuwa amekaa kwenye ukingo wa kitanda chake jijini Dar es Salaam, daftari likiwa wazi kwenye ukurasa ambao haukuwa na neno lolote. Simu yake ilikuwa mkononi, ikiwa na ujumbe wa kazi ambao alikuwa ameusoma mara nne bila kujua ajibu nini. Siku hiyo hakufanya alichopanga, aligombana na ndugu yake, na alihisi kama wiki nzima ilikuwa inamponyoka.

Kesho yake alikuwa na mtihani. Kama angeendelea kusoma bila mpangilio, angeweza kufika darasani akiwa amechoka na bila kujiamini. Kufeli kulikuwa bado kunawezekana. Hakukuwa na ahadi kwamba dakika chache za kutafakari zingebadilisha matokeo.

Neema aliweka simu chini na kuandika maswali matatu: Leo nini kilinipa uzima? Nilikosea wapi? Kesho ni hatua gani moja ya uaminifu ninayoweza kuchukua?

Jibu la kwanza lilikuwa dogo. Rafiki yake alimkumbusha kunywa maji baada ya kukaa muda mrefu akisoma. Jibu la pili lilikuwa gumu zaidi. Aligundua kwamba alitumia muda mwingi akijilaumu kuliko kusoma. Jibu la tatu lilikuwa rahisi: angeweka simu mbali kwa dakika ishirini na kurudia mada moja tu.

Huo haukuwa ushindi mkubwa wa ghafla. Lakini siku haikuishia kwenye lawama zisizo na mwelekeo. Ilipata mahali pa kuanzia.

Examen inafanya nini, na haiwezi kufanya nini

Examen ni zoezi la kutazama siku kwa utulivu mbele za Mungu. Mtu anakumbuka matukio, hisia, maamuzi na mahusiano ya siku hiyo, kisha anatafuta mahali pa shukrani, makosa yanayohitaji kukiriwa, na hatua inayofuata.

Utafiti wa awali wa wanafunzi 115 unatoa ishara kwamba kutafakari kwa namna hii kunaweza kuhusiana na maana ya maisha na kuridhika. Neno muhimu hapa ni “kuhusiana.” Utafiti wa aina hii hauwezi peke yake kuthibitisha kwamba Examen ndiyo iliyosababisha mabadiliko. Pia hauwezi kusema kwamba kila mtu atapata matokeo sawa, au kwamba kutafakari kutafuta maana kutamaliza huzuni, msongo wa mawazo, umaskini, ugonjwa au majeraha ya maisha.

Hilo ni muhimu kwa sababu kutafakari kwa afya hakukimbii ukweli. Ukipoteza kazi, ukifiwa, ukipitia unyanyasaji au ukikabiliwa na tatizo la afya ya akili, majibu ya kina yanaweza kuhitaji msaada wa watu wengine, huduma za kitaalamu, usalama na muda. Sala na kutafakari vinaweza kuwa sehemu ya safari hiyo, bila kubeba mzigo wote.

Kwa mtazamo wa kibiblia, kujichunguza kunaweza kusaidia mtu kutambua moyo wake mbele za Mungu. Zaburi nyingi zinaonyesha watu wakizungumza kwa uaminifu kuhusu hofu, hasira, tumaini na maumivu. Tumaini la Kikristo halilazimishi mtu kujifanya kila kitu kiko sawa. Linamfundisha kusema ukweli, kutafuta hekima, na kuendelea na hatua inayowezekana.

Jinsi ya kuanza bila kujihukumu

Chagua muda unaoweza kuurudia, labda kabla ya kulala au baada ya kazi. Dakika tano zinatosha kuanza. Usijenge zoezi kubwa kiasi kwamba utashindwa kulifanya siku ya pili.

Anza kwa kukumbuka siku yako kama ilivyokuwa, si kama ulivyotamani iwe. Kisha jiulize:

• Ni jambo gani dogo ninaloweza kumshukuru Mungu?
• Ni wakati gani nilihisi amani, nguvu au upendo?
• Ni wapi niliongozwa na hofu, kiburi au uzembe?
• Kuna mtu ninayehitaji kumwomba msamaha, kumsikiliza au kumsaidia?
• Kesho ni hatua gani moja yenye hekima ninayoweza kuchukua?

Andika majibu machache. Lengo si kutengeneza ripoti ya maisha yako. Lengo ni kufanya kilichokuwa kimechanganyika ndani yako kionekane kwa uwazi kidogo.

Usitumie Examen kama fimbo ya kujipiga. Ukikosa zoezi kwa siku tatu, rudi siku ya nne bila kuanza kwa lawama. Ukigundua kwamba kutafakari kunazidisha hofu, kukufanya uzame kwenye kumbukumbu nzito, au kukutenga na msaada unaohitaji, zungumza na mtu salama na mtaalamu anayefaa.

Wiki moja baadaye, Neema bado hakuwa amepanga kila kitu. Alikuwa bado na mtihani, majukumu na siku zilizovurugika. Tofauti ilikuwa kwamba kabla ya kulala, aliweza kutenganisha kosa la siku moja na thamani ya maisha yake yote. Aliweka simu mbali, akafungua daftari, na kuandika hatua ya kesho kabla mawazo hayajaanza kumzunguka tena.