Unawezaje kuendelea baada ya kukataliwa bila kubeba mzigo peke yako?

Ustahimilivu hujengwa kwa hatua ndogo zinazowezekana, kwa msaada wa watu salama, na kwa ushauri wa kitaalamu unapohitajika. Vijana wa Tanzania wanaweza kujifunza kukabiliana na changamoto bila kujitenga au kujilazimisha kubeba kila kitu peke yao.

Kijana mmoja, usiku mmoja wenye mashaka

Saa tatu usiku huko Mwanza, Neema alikaa pembeni ya kitanda akiwa ameshikilia simu yenye ujumbe alioujibu mara mbili bila kupata jibu. Alikuwa ametuma maombi ya nafasi ya mafunzo, na muda wa kupokea majibu ulikuwa unakaribia kuisha. Akili yake ilianza kumwambia kwamba ameshindwa, kwamba wenzake walikuwa wameendelea, na kwamba labda hakukuwa na maana ya kujaribu tena.

Kesho yake alipaswa kuamua kama angeendelea kutafuta nafasi nyingine au angeacha kwa muda. Kukataliwa kulikuwa bado kunawezekana. Aibu ya kuwaambia watu wa karibu kwamba mambo hayakwenda vizuri pia ilikuwa mbele yake.

Neema hakupata suluhisho kwa kujipa maneno makali zaidi. Alimpigia rafiki yake wa kikundi cha vijana, ambaye alimsikiliza bila kumkatiza. Baadaye, mshauri aliyekuwa akiwasaidia vijana katika programu yao alimsaidia kutenganisha mambo mawili: ukweli kwamba maombi hayo hayakuwa na jibu bado, na tafsiri kwamba maisha yake yote hayakuwa na mwelekeo.

Walipanga hatua moja tu kwa siku hiyo. Neema angekagua maombi yake, aandike alichojifunza, kisha atume ombi moja jipya baada ya kupumzika. Hakuhakikishiwa kupata nafasi. Alipata mahali pa kuanzia tena.

Ustahimilivu hauhitaji ukimya

Kuna picha ya ustahimilivu inayomtaka kijana avumilie kimya, asionyeshe hofu, na aendelee kutabasamu hata anapochoka. Picha hiyo inaweza kumfanya mtu aone kuomba msaada kama udhaifu. Kwa uhalisia, kujua wakati wa kumtafuta mtu wa kuaminika ni sehemu ya hekima.

Rafiki anaweza kusaidia kwa kusikiliza. Kikundi cha wenzao kinaweza kukukumbusha kwamba changamoto yako haikufanyi uwe wa pekee katika mateso. Mshauri au mtaalamu wa afya ya akili anaweza kusaidia unapohitaji uelewa wa kitaalamu, tathmini salama, au mpango unaolingana na hali yako.

Kila aina ya msaada ina mpaka wake. Rafiki si mbadala wa mtaalamu katika hali inayohitaji huduma ya afya. Mshauri hawezi kuondoa kila tatizo la uchumi, familia, ajira, au elimu. Lakini msaada sahihi unaweza kupunguza upweke na kukusaidia kuona hatua inayofuata kwa uwazi zaidi.

Hii ndiyo sababu programu zinazowaunganisha vijana na wenzao pamoja na washauri zina umuhimu. Zinaunda mazingira ambayo mtu anaweza kusema, “Sijui nifanye nini sasa,” bila kuhukumiwa. Kisha anaweza kusaidiwa kuanza na hatua inayoweza kufanyika.

Kubadili tafsiri, si kuficha hali halisi

Mawazo yetu huathiri namna tunavyochukua hatua. Kukosa nafasi moja kunaweza kutafsiriwa kama taarifa kuhusu jambo fulani lililohitaji kuboreshwa, au kama hukumu ya kudumu kuhusu thamani ya mtu. Tafsiri hizo mbili huzaa hatua tofauti.

Kabla ya kuamini wazo linalokutisha, jiulize: Ni jambo gani najua kwa hakika? Ni jambo gani ninalodhani? Ni hatua gani ndogo inaweza kunipa taarifa zaidi?

Maswali haya hayafuti maumivu. Yanasaidia kuyapanga. Huenda ukaona kwamba wasifu wako unahitaji kusahihishwa, kwamba unahitaji kumwomba mtu akusomee barua yako, au kwamba unahitaji kupumzika kabla ya kujaribu tena. Wakati mwingine utaona kwamba tatizo ni kubwa kuliko hatua ya mtu mmoja, na hapo msaada wa familia, jamii, taasisi, au mtaalamu unakuwa muhimu zaidi.

Mabadiliko ya mtazamo pia yanahitaji mazoezi. Siku moja unaweza kuchukua hatua kwa ujasiri, siku nyingine ukarudi kwenye hofu ile ile. Hilo halimaanishi umefeli kabisa. Ustahimilivu hujengwa kwa kurudia hatua zenye busara, kurekebisha njia, na kupokea mrejesho.

Neema alirudi kwenye kikundi wiki iliyofuata akiwa bado hajapata jibu la maombi yake. Tofauti ilikuwa ndogo lakini ya maana. Hakufika na ujumbe wa kujilaumu. Alifika na orodha ya mambo mawili aliyohitaji kuboresha na swali moja la kumuuliza mshauri. Siku hiyo alituma ombi lingine, kisha akazima simu ili apumzike.

Hatua ya leo inaweza kuwa ndogo

Anza kwa kumchagua mtu mmoja unayemwamini na kumwambia kwa sentensi moja hali unayopitia. Usilazimishe maelezo marefu. Unaweza kusema, “Nimekuwa nikihisi nimelemewa, na ningependa unisikilize.”

Kisha chagua hatua moja inayoweza kukamilika leo: kusahihisha ukurasa mmoja wa wasifu, kupiga simu kwa mshauri, kuomba ushauri kutoka kwa mwenzako, au kupanga muda wa kupumzika. Kama hali yako inahusisha huzuni nzito, hofu inayozuia maisha ya kawaida, mawazo ya kujiumiza, au kushindwa kuendelea na majukumu, tafuta msaada wa kitaalamu na wa haraka kutoka kwa huduma inayopatikana karibu nawe.

Kuna tofauti kati ya kusimama imara na kujifanya huumizwi. Kusimama imara kunaweza kumaanisha kukubali ukweli wa leo, kumtafuta mtu wa kutembea nawe, na kufanya jambo moja linalowezekana kabla ya kesho.

Kwa vijana wanaojifunza kuishi kwa kusudi, ujumbe wa Amani kuhusu kutobeba mzigo peke yake unaendelea kuwa ukumbusho wa muhimu: msaada huanza pale tunapomruhusu mwingine ajue tunachopitia.